Powstanie Wielkanocne

W drugi dzień świąt wielkanocnych powstańcy (połączone siły Irlandzkich Ochotników i socjalistycznej Armii Obywatelskiej Jamesa Connolly’ego) opanowali gmach dublińskiej poczty oraz wiele innych budynków w mieście i proklamowali utworzenie Republiki Irlandii, której prezydentem został Patrick Pearse. (wiki)

Powstanie trwało 6 dni – od 24 do 30 kwietnia 1916 roku.

„Ogłaszamy prawo tego narodu do posiadania Irlandii na własność ..”

irlandzka-proklamacja

easter_proclamation_of_1916

Powstańcy opanowali gmach dublińskiej poczty oraz wiele innych budynków w mieście. Przeciwko 2 tys. powstańców ruszyła brytyjska armia. Walki, podczas których gmach poczty i okolice zostały zniszczone ogniem artyleryjskim, trwały sześć dni. Ostatecznie okrążeni powstańcy skapitulowali.

Początkowo powstańcy nie mieli poparcia ze strony większości Irlandczyków, później uznani zostali za bohaterów, a ich decyzje i czyny za takie, które wywarły ogromny wpływ na irlandzką walkę o niepodległość.

W ciągu sześciu dni walki zginęło 116 żołnierzy brytyjskich, 16 irlandzkich policjantów i 64 powstańców. Ale największe żniwo śmierć zebrała wśród cywilów. Zginęło aż 254 mieszkańców miasta, a 2000 zostało rannych. W dwóch egzekucjach ulicznych Brytyjczycy rozstrzelali 21 cywilów. Piętnastu czołowych powstańców stracono pomiędzy 3 i 12 maja. (Roger Casement został powieszony w więzieniu Pentonville w sierpniu 1916 roku). Egzekucje wywołały gwałtowny sprzeciw opinii publicznej.

Już po upadku powstania aresztowano 3430 mężczyzn i 79 kobiet. Większość uwolniono, ale z 90 osób skazanych na śmierć stracono 15, a pozostałym zamieniono wyroki na dożywocie. Ocalał Eamon de Valera, późniejszy pierwszy prezydent Irlandii i Konstancja Markievicz.

Wystawa została przygotowana przez Ambasadę Irlandii i Bibliotekę Politechniki Łódzkiej.

 

Powstanie Wielkanocne – tekst ze strony Fundacji Kultury Irlandzkiej

2016->1916 czyli czego nie wiecie o Easter Rising

Fotografie z Powstania

Powstanie wielkanocne 1916

50 facts about the Easter Rising (PHOTOS)

 

 

Audycja z Polskiego Radia:

Powstanie Wielkanocne – komentarz dr Agnieszki Janiak-Jasińskiej w audycji z cyklu „Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej”

Powstanie Wielkanocne obudziło sumienie narodu irlandzkiego

Idea autonomii

Idea autonomii Irlandii powróciła na początku XX wieku, w 1906 roku, kiedy władze w Anglii ponownie przejęli liberałowie. Jako, że duży wkład w to zwycięstwo miało poparcie elektoratu irlandzkiego, sprawa autonomii nabrała przyśpieszenia.
W 1912 roku projekt ustawy przeszedł przez Izbę Gmin. Zaś Izba Lordów została zobowiązana do przyjęcia jej w ciągu dwóch lat. Wybuch I wojny światowej zamroził kwestię autonomii, ale nie powstrzymał społecznego zaangażowania wokół tej kwestii.

I wojna światowa
W trakcie wojny w Irlandii działało pięć dobrze zorganizowanych armii: Oficjalne Siły Zbrojne, Ulsterskie Siły Ochotnicze, Irlandzkie Bractwo Republikańskie, Robotnicza Armia Obywatelska i Irlandzcy Ochotniczy.
– Irlandzcy Ochotnicy nie byli środowiskiem jednolitym politycznie. Część popierała ideę autonomii, inni planowani walkę o pełną niepodległość Irlandii  – mówiła na antenie PR dr Agnieszka Janiak-Jasińska z Instytutu Historycznego UW.

Do ostatecznego rozłamu w szeregu Irlandzkich Ochotników doszło we wrześniu 1914 roku. Kwestią sporną okazał się udział Irlandczyków w I wojnie światowej po stronie Anglii. John Redmont, który od początku XX wieku przewodził stronnictwu forsującemu ideę autonomii wezwał Irlandczyków do dobrowolnego zaciągu do brytyjskiej armii. Miało to pomóc przyjęciu ustawy o autonomii kraju.
Najbardziej sceptyczni nacjonaliści skrytykowali pomysł. 11 tysięcy ludzi utworzyło separatystyczną organizację, która z czasem stawała się coraz liczniejsza.
Mimo poprawy warunków życia mieszkańców wyspy, utwierdzali się w przekonaniu o upośledzonej pozycji w Wielkiej Brytanii. Irlandzcy poborowi byli traktowani jako najemnicy gorszej kategorii – bez możliwości awansu i nagrody.

Wybuch powstania
Kiedy kontrolę nad irlandzkimi separatystami przejęli radykalni działacze związani z Irlandzkim Bractwem Republikańskim, z Patrickiem Pearsem na czele. Głosili oni potrzebę walki zbrojnej. Zapewniwszy sobie poparcie Robotniczej Armii Obywatelskiej i emigracji amerykańskiej, rozpoczęto przygotowania do powstania.
– Szanse powodzenia tego przedsięwzięcia były mizerne – mówiła dr Agnieszka Janiak-Jasińska w audycji z cyklu „Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej” – duże nadzieje wiązali z oferowaną przez Niemców dostawą uzbrojenia.

Brak broni był bowiem główną bolączką powstańców. Transport broni jednak nie dotarł w wyznaczone miejsce. Ochotnicy Irlandzcy zostali bez uzbrojenia – nie spowodowało to zmiany decyzji o wybuchu powstania w poniedziałek Wielkanocny 24 kwietnia 1916.
Powstańcy zajęli Pocztę Główną i inne strategiczne punkty w Dublinie i ogłosili niepodległość Republiki Irlandii. Brytyjczycy byli tak tym zaskoczeni, że bunt udało się zdławić dopiero przy wsparciu Ochotników Narodowych Redmonta . Poza Dublinem do większych walk nie doszło.
– Rewolucja okazała się fatalną klęską. Miała zbyt małe poparcie społeczne – tłumaczyła historyk – była uważana za zamach na ideę autonomii.

Konsekwencje
Powstanie nie zostało zapamiętane dzięki odwadze, krótkotrwałym sukcesom militarnym powstańców, ale reakcji władz brytyjskich po zdławieniu powstania. Uwięziono setki młodych ludzi, często nie związanych z powstaniem wzbudziło żal i społeczny gniew.
Wstrząsające opisy egzekucji przywódców powstania zatarły pamięć o wszystkich zniszczeniach powstańców w dniach rewolucji. Krwawe represje obudziły sumienie narodu irlandzkiego i wstrząsnęło opinią publiczną na całym świecie. Dalszym skutkiem Powstania Wielkanocnego było utworzenie przez Michaela Collinsa Irlandzkiej Armii Republikańskiej – IRA.

 

Fotografia na ikonie wpisu – Members of the Irish Citizen Army fire on British troops. Windmill Books. Getty Images.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s